Archive

All 75 posts, newest first.

Năm 1971, Herbert Simon cảnh báo: thông tin càng dồi dào, sự chú ý càng khan hiếm. Nửa thế kỷ sau, nhân loại xây một nền kinh tế hơn nghìn tỷ đô mỗi năm trên đúng sự khan hiếm đó - và trả bằng thời gian tập trung rơi từ 150 giây xuống 47 giây, 237 thông báo mỗi ngày cho một thiếu niên, cùng một từ được Oxford chọn làm từ của năm: brain rot. Bài này mổ xẻ cỗ máy khai thác chú ý từ tầng kinh tế, tầng thiết kế, tầng tâm lý - và vì sao AI đang đổ dầu vào đám cháy.

attention-economybrain-rot23 · vii · 2026

Năm 1985, Lee Kuan Yew nói với Margaret Thatcher: 'Chúng tôi đã cố tình tránh xa các thực hành của welfare state. Chúng tôi đã chứng kiến một dân tộc vĩ đại tự kéo mình xuống mức tầm thường bằng cách san bằng xuống dưới.' Bài này lần theo lập luận của ông: nước Anh 1945-1979 từ siêu cường thành 'con bệnh của châu Âu', Singapore chọn con đường ngược lại và vượt mẫu quốc về GDP đầu người, còn châu Âu hôm nay đang trả giá cho câu hỏi mà LKY đặt ra từ nửa thế kỷ trước: một xã hội quá an toàn có đánh đổi bằng động lực cạnh tranh? Kèm một tầng sâu hơn: vì sao phổ thông đầu phiếu gần như tất yếu đẻ ra welfare state - và vì sao Mỹ lại là ngoại lệ.

political-economywelfare-state23 · vii · 2026

Nếu thị trường hiệu quả, tại sao arbitrage vẫn tồn tại? Bài này đi qua bảy chiến lược - funding trade, basis trade, ETF arbitrage, FX carry, merger arbitrage, convertible arbitrage, volatility arbitrage - để chứng minh một định lý duy nhất: arbitrage là cùng một rủi ro nhưng bị định giá khác nhau ở hai nơi. Và vì sao chính hoạt động 'sửa giá' này thỉnh thoảng lại châm ngòi khủng hoảng.

arbitragebasis-trade20 · vii · 2026

Đừng đo dư địa tài khoá của Việt Nam bằng nợ công/GDP - hai giới hạn siết trước nằm ở dự trữ ngoại hối, tỷ giá và khối tiết kiệm nội địa đang dồn hết qua kênh ngân hàng. Mùa hè 2026, cả hai ràng buộc cùng lộ ra; bài này lần theo các lối thoát đang được thử - trái phiếu, đất, khoá vốn, thuế - và hoá đơn đi kèm từng lối.

vietnammacro19 · vii · 2026

Nợ công toàn cầu đang tăng nhanh hơn dự báo: IMF ghi nhận mức 94% GDP năm 2025, sẽ vượt 100% vào 2029 - cao nhất kể từ hậu Thế chiến II. Không một chính phủ lớn nào sắp 'phá sản' theo nghĩa đen - nhưng câu hỏi đáng hỏi hơn là ai đang thực sự trả giá. Bài này mổ xẻ cơ chế đó, vì sao kịch bản đáng sợ nhất không phải một cú vỡ nợ ồn ào mà là một sự nghèo đi lặng lẽ kéo dài cả thập kỷ, và vì sao thị trường trái phiếu có thể kiên nhẫn nhiều năm rồi mất niềm tin chỉ trong vài phiên.

macropublic-debt13 · vii · 2026

Một chiếc váy $5 ship nửa vòng trái đất, miễn phí vận chuyển, hoàn tiền không cần trả hàng - và công ty đứng sau vẫn lãi ròng hơn $13 tỉ mỗi năm. Bài này giải phẫu cỗ máy Pinduoduo/Temu theo từng lớp: mô hình team purchase và C2M, cơ chế đấu giá ngược ép giá nhà máy, khoản 'trợ cấp thuế' de minimis đã đóng lại năm 2025, đánh giá thật của khách hàng, bản đồ đối thủ từ Hàng Châu đến Seattle - và câu hỏi cuối: vì sao một công ty ROE 25%, ôm $74 tỉ tiền mặt lại được thị trường định giá P/E 9?

ecommercepinduoduo11 · vii · 2026

Liên Xô thập niên 1950-60 tăng trưởng nhanh hơn Mỹ, phóng Sputnik, 0% thất nghiệp. Trung Quốc ba thập kỷ liền là phép màu kinh tế của nhân loại. Cả hai 'good time' đều thật - và đều được mua bằng cùng một thứ: trợ cấp đè chết tín hiệu giá, để không tế bào nào phải chết. Bài này giải phẫu cách trợ cấp giết từng mức giá một - giá vốn, giá đất, giá hàng, giá lao động - và chuyện gì xảy ra khi nguồn tiền nuôi ảo ảnh cạn: ở Moscow 1986, ở Bắc Kinh hiện tại, ở Caracas và Colombo.

macrosubsidies11 · vii · 2026

Open USD - stablecoin do hơn 140 công ty gồm Visa, Mastercard, Stripe, BlackRock cùng đứng ra vận hành - vừa ra mắt và khiến cổ phiếu Circle rơi 16% trong phiên. Bài viết giải thích cơ chế đồng thuận đứng sau Open USD, và vì sao quyết toán bằng stablecoin nhanh, rẻ hơn hệ thống ngân hàng đại lý truyền thống hàng chục lần.

cryptostablecoin8 · vii · 2026

RWA (tài sản thực token hoá) đã vượt $31 tỷ on-chain, dẫn đầu bởi cổ phiếu (+147% từ đầu 2026) và vàng ($90,7 tỷ khối lượng quý 1/2026). Bài viết giải thích hai mô hình tokenized stock, cơ chế allocated/unallocated đứng sau vàng token hoá, vì sao cả hai đang định hình lại huy động vốn và đầu tư, con đường vòng qua kiểm soát vốn cho các nền kinh tế mới nổi, và những rủi ro pháp lý/custody ít ai nói tới - kể cả với Việt Nam.

cryptorwa8 · vii · 2026

Prediction market không chỉ là cá cược chính trị có giao diện fintech. Nó là thị trường biến xác suất của một sự kiện thành giá, buộc người nói phải chịu rủi ro tài chính. Nhưng khi giá đó được truyền thông, thuật toán và dòng vốn lớn dùng làm tín hiệu, thị trường không chỉ dự đoán thực tại; nó có thể bắt đầu tác động ngược lên thực tại.

prediction-marketevent-contracts5 · vi · 2026

Khủng hoảng kinh tế không nhất thiết làm xã hội phá sản đúng một buổi sáng. Nó thường âm thầm làm hỏng tỷ giá, tín dụng, lương, giá thực phẩm và niềm tin; rồi tới một điểm gãy, người dân thức dậy thấy tiền tiết kiệm, việc làm, ngân hàng và hợp đồng cùng đổi nghĩa.

macrohistory1 · vi · 2026

Trung Quốc kiểm soát đường ra của tiền bằng quota ngoại hối, ngân hàng, SAFE, kênh QDII/Stock Connect, và một cấu trúc đặc biệt: CNY trong nước, CNH ngoài nước. Khi vốn không dễ chảy ra ngoài, tiền bị kẹt không tự động biến thành bull market chứng khoán; nó có thể nằm ở tiền gửi, chạy vào vàng, hoặc chờ một kênh tài sản đủ đáng tin.

macrochina23 · v · 2026

Jimmy McGill nhận đại 100 vụ public defender một buổi sáng. ADA Oakley plea 12 vụ trong 90 giây. 12 jurors ngẫu nhiên quyết định ai có tội. Đây là hệ thống ba tầng - local, state, federal - chạy bằng KPI và incentive, nơi 97% vụ kết thúc bằng plea, DA gần như không có accountability, và $300 tỷ thuế đổ vào mỗi năm.

uslaw20 · v · 2026

McKinnon & Shaw (1973): giữ lãi suất thấp hơn lạm phát + kiểm soát vốn = đánh thuế ẩn lên người gửi tiết kiệm. Mỹ dùng nó để xoá nợ chiến tranh. Trung Quốc dùng 30 năm để tài trợ công nghiệp hoá. Và ba công cụ đó - VN đang dùng cả ba.

macrofinance18 · v · 2026

Stablecoin không ổn định nhờ phép màu blockchain. Nó ổn định khi có quyền đổi 1:1 ra tiền thật, tài sản dự trữ thanh khoản cao, báo cáo kiểm chứng đều đặn, và luật buộc tổ chức phát hành không được dùng tiền dự trữ như vốn riêng. USDT, USDC và XSGD khác nhau chủ yếu ở chất lượng tài sản dự trữ, độ minh bạch, cơ quan giám sát và quyền đổi tiền.

cryptostablecoin5 · v · 2026

Grab dư nợ cho vay tăng 120% YoY lên $1.18B Q4/2025. Monee (Shopee) đóng góp 33% adjusted EBITDA toàn Sea Limited Q4/2025 - đúng vị trí GE Capital năm 2005 trước khi sụp 2008. Rakuten Card xử lý 26.5T yên giao dịch. Đây không phải float, không phải trốn thuế - là tài chính hoá doanh nghiệp ở Châu Á 2020s, cùng pattern Krippner mô tả từ 1980s, đi nhanh hơn 4 lần.

financefintech4 · v · 2026

Cùng logo Visa nhưng credit và debit không có cùng quyền: Mỹ tách Reg Z (credit, $50 cap) và Reg E (debit, tier $0/$50/$500/vô hạn). Singapore không có luật riêng - chỉ FIDReC. Việt Nam có TT 18/2024 NHNN nhưng OTP-authenticated là vùng xám.

paymentsvisa2 · v · 2026

Peter Lynch quản lý quỹ Magellan từ $18 triệu lên $14 tỷ, lợi nhuận trung bình 29.2%/năm trong 13 năm. Bí quyết: vợ ông tìm ra Hanes, ông tìm ra Taco Bell từ một bữa trưa. Khái niệm tenbagger và nghệ thuật biến quan sát đời thường thành cổ phiếu x10.

lynchtenbagger29 · iv · 2026

VOO bị giữ 30% withholding tax cổ tức - VWRA chỉ 15% và tự tái đầu tư. Tính đúng, VWRA rẻ hơn sau thuế dù TER gấp 6 lần. Bên trong: TSMC, Toyota, LVMH và 40% tài sản không phải USD.

etfpassive-investing26 · iv · 2026